1. Căn cứ pháp lý
Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân được quy định tại Điều 161 Bộ luật Hình sự 2015:
Điều 161. Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân
1. Người nào có trách nhiệm trong việc tổ chức, giám sát việc bầu cử, tổ chức trưng cầu ý dân mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm:
a) Có tổ chức;
b) Dẫn đến phải tổ chức lại việc bầu cử hoặc trưng cầu ý dân.
3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
2. Cấu thành tội phạm của tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân
2.1. Khách thể của tội phạm
Hành vi làm sai lệch kết quả bầu cử là bằng những thủ đoạn khác nhau làm cho kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử không phản ánh đúng với thực tế khách quan, xâm phạm quyền bầu cử, ứng cử của công dân.
Tội phạm xâm phạm quyền bầu cử, ứng cử được quy định tại Điều 27 Hiến pháp, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.
2.2. Mặt khách quan của tội phạm
Hành vi khách quan là:
– Giả mạo giấy tờ là sửa chữa các loại giấy tờ có liên quan đến việc bầu cử; làm các loại giấy tờ giả;
– Gian lận phiếu là sửa chữa, thay đổi số phiếu đã bầu như bớt của người này, tăng cho người kia, đưa phiếu giả vào…
– Dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử như thay thùng phiếu thật bằng thùng phiếu giả; lấy cắp biên bản kiểm phiếu, thay bằng biên bản kiểm phiếu khác theo ý đồ của người phạm tội.
2.3. Chủ thể của tội phạm
Là người từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự. Đồng thời, chủ thể của tội phạm phải là người có trách nhiệm trong việc tổ chức, giám sát việc bầu cử. Người khác chi có thể là đồng phạm.
2.4. Mặt chủ quan của tội phạm
Tội phạm được thực hiện do lỗi cố ý.
3. Hình phạt
– Khung 1: phạt cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến hai năm.
– Khung 2: phạt tù từ một năm đến ba năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây:
+ Có tổ chức là từ 2 người trở lên khi thực hiện tội phạm có sự phân công vai trò trách nhiệm của từng người trong hành động;
+ Lợi dụng chức vụ, quyền hạn là trường hợp người phạm tội đã lợi dụng chức vụ và quyền hạn của mình liên quan trực tiếp đến công tác bầu cử như Trưởng, Phó ban và các thành viên của ban bầu cử, lãnh đạo tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc các cấp v.v…;
+ Gây hậu quả nghiêm trọng là trường hợp làm cho kết quả bầu cử không chọn được những người có đủ phẩm chất và năng lực; quần chúng nhân dân không tin tưởng vào kết quả bầu cử cũng như sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước…
– Hình phạt bổ sung: người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ một năm đến năm năm.
