Tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại là hành vi nhập khẩu qua đường bộ, hàng không, đường biển các loài ngoại lai xâm hại về Việt Nam gây hậu quả nghiêm trọng; hoặc phát tán các loài ngoại lai xâm hại gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản cho xã hội, tổ chức, cá nhân.
1. Căn cứ pháp lý
Tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại được quy định tại Điều 246 Bộ luật Hình sự 2015, cụ thể:
Điều 246. Tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Nhập khẩu trái phép loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại trong trường hợp vật phạm pháp trị giá từ 250.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc trong trường hợp vật phạm pháp trị giá dưới 250.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm;
b) Phát tán loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại, gây thiệt hại về tài sản từ 150.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Nhập khẩu trái phép loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại trong trường hợp vật phạm pháp trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
c) Phát tán loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại, gây thiệt hại về tài sản 500.000.000 đồng trở lên;
d) Tái phạm nguy hiểm.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:
a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm;
c) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.
Như vậy, đối với tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại thì mức phạt tù cao nhất lên đến 07 năm.
2. Cấu thành tội phạm của tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại
2.1. Mặt khách thể của tội phạm
Xâm phạm các quy định của nhà nước về bảo vệ môi trường, cụ thể là xâm phạm vào chế độ bảo vệ của nhà nước đối với môi trường sinh thái nhằm ngăn chặn, phòng ngừa sự phá hoại của các loài ngoại lai xâm hại.
2.2. Mặt khách quan của tội phạm
Hành vi khách quan: hai dạng hành vi sau:
Nhập khẩu qua đường bộ, hàng không, đường biển các loài ngoại lai xâm hại về Việt Nam gây hậu quả nghiêm trọng.
Phát tán bằng các hình thức khác nhau như cho, bán, chuyển nhượng… các loài ngoại lai xâm hại ra môi trường.
Hậu quả:
Hậu quả chỉ là dấu hiệu bắt buộc đối với hành vi phát tán vật ngoại lai xâm hại hoặc có nguy cơ xâm hại. Hậu quả ở khung định tội được xác định là gây thiệt hại về tài sản từ 150.000.000 đồng trở lên.
Các dấu hiệu khách quan khác:
Đối với hành vi nhập khẩu trái phép vật ngoại lai, dấu hiệu khách quan định tội là giá trị của vật phạm pháp từ 250.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc trong trường hợp vật phạm pháp trị giá dưới 250.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
2.3. Mặt chủ thể của tội phạm
Là bất kỳ người nào có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật hình sự quy định.
Đối với trường hợp nhập khẩu trái phép loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc lài đồng vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại 250.000.000 đồng, dấu hiệu nhân thân “đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm” được sử dụng làm tình tiết định tội.
Pháp nhân thương mại cũng có thể là chủ thể của tội phạm này.
2.4. Mặt chủ quan của tội phạm
Lỗi cố ý
Tình tiết tăng nặng:
+ Có tổ chức;
+ Nhập khẩu trái phép loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại trong trường hợp vật phạm pháp trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
+ Phát tán loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại, gây thiệt hại về tài sản 500.000.000 đồng trở lên;
+ Tái phạm nguy hiểm.
3. Về hình phạt
Đối với cá nhân:
Khung cơ bản: phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
Khung tăng nặng: phạt tù từ 03 năm đến 07 năm
Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Đối với pháp nhân thương mại:
Khung cơ bản: phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng;
Khung tăng nặng: phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm;
Hình phạt bổ sung: Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.
