Tội phá hoại cơ sở vật chất kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là hành vi làm mất đị toàn bộ giá trị sử dụng hoặc mất một phần giá trị sử dụng vật chất thuộc các lĩnh vực chính trị, an ninh, quốc phòng, kinh tế, khoa học – kỹ thuật, văn hóa, xã hội nhằm chống chính quyền nhân dân.
1. Căn cứ pháp lý
Tội phá hoại cơ sở vật chất kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được quy định tại Điều 114 Bộ luật Hình sự 2015:
Điều 114. Tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
1. Người nào nhằm chống chính quyền nhân dân mà phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong các lĩnh vực chính trị, quốc phòng, an ninh, kinh tế, khoa học – kỹ thuật, văn hóa, xã hội, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.
2. Phạm tội trong trường hợp ít nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 15 năm.
3. Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
2. Cấu thành tộ phạm của tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
2.1. Khách thể của tội phạm
Khách thể của tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh quốc phòng, an ninh văn hóa – xã hội và thông qua đó là sự vững mạnh của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Đối tượng tác động của tội phạm là tài sản, trụ sở, kho tàng, thiết bị – máy móc của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, lực lượng vũ trang thuộc các lĩnh vực chính trị, an ninh, quốc phòng, kinh tế, khoa học – kỹ thuật, văn hóa – xã hội.
Ví dụ: Trong vụ án về bọn phản động lưu vong với danh xưng “Liên đảng cách mạng Việt Nam”, ta đã ngăn chặn được âm mưu của chúng định gây nổ, phá hoại đồng loạt ở 17 điểm tại thành phố H và các tinh lân cận vào 3 giờ sáng ngày 07/3/1993.
Đối tượng tác động của tội phạm này không thể là tài sản riêng của công dân, bởi vì việc phá hoại tài sản riêng của công dân mặc dù có thể gây thiệt hại rất lớn về mặt vật chất, nhưng không thể làm suy yếu cho nền kinh tế của đất nước. Vì lẽ đó, nhà làm luật không liệt kê tài sản riêng của công dân là đối tượng tác động của tội phạm này.
2.2. Mặt khách quan của tội phạm
Người phạm tội có hành vi phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật thuộc lĩnh vực chính trị (trụ sở các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội), an ninh (thông tin liên lạc, kiểm soát không lưu…), quốc phòng (kho vũ khí, đạn dược, căn cứ quân sự…), kinh tế (nhà máy, hầm lò…), khoa học – kỹ thuật (Viện nghiên cứu khoa học, Trung tâm thực nghiệm, thẩm định kỹ thuật…), văn hóa và xã hội (các di tích lịch sử, các công trình có giá trị văn hóa – nghệ thuật…).
Phá hoại được hiểu là hủy hoại hoặc làm hư hỏng các đối tượng tác động nói trên.
Hủy hoại là làm cho các đối tượng tác động mất hẳn giá trị sử dụng, còn làm hư hỏng là làm mất một phần giá trị sử dụng của các đối tượng đó.
Hành vi phá hoại có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức như đốt, gây nổ, đập phá… hoặc thủ đoạn khác như: đổ axit vào máy, cắt đứt đường dây thông tin liên lạc…
Tội phạm có cấu thành vật chất, được coi là hoàn thành khi các đối tượng tác động của tội phạm đã bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng.
2.3. Mặt chủ quan của tội phạm
Lỗi của người phạm tội là cố ý trực tiếp với mục đích chống chính quyền nhân dân. Khi thực hiện hành vi phá hoại, người phạm tội nhận thức rõ tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi, thấy trước hậu quả gây thiệt hại cho cơ sở vật chất – kỹ thuật, nhưng mong muốn hậu quả xảy ra, nhằm chống chính quyền nhân dân.
Mục đích chống chính quyền nhân dân là dấu hiệu phân biệt tội phạm này với tội phá hủy công trình, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia được quy định tại Điều 303 Bộ luật Hình sự.
2.4. Chủ thể của tội phạm
Chủ thể của tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là công dân Việt Nam. Nếu người nước ngoài, người không có quốc tịch hoạt động phá hoại thì xử lý về tội gián điệp.
3. Hình phạt
Điều 114 Bộ luật Hình sự 2015 quy định hai khung hình phạt:
Khung cơ bản quy định hình phạt tù có thời hạn từ mười hai năm đến hai mươi năm,tù chung thân hoặc tử hình.
Khung giảm nhẹ quy định hình phạt tù có thời hạn từ năm năm đến mười lăm năm.
Đây là khung hình phạt được áp dụng trong trường hợp ít nghiêm trọng như gây hậu quả không lớn, người phạm tội thật thà khai báo, ăn năn hổi cải.
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội phá họai cơ sở vật chất – kỹ thuật của nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam còn có thể bị áp dụng một hoặc một số hình phạt bổ sung như đối với tội khủng bố.
