Tội vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng là tội danh mới được bổ sung trong Bộ luật hình sự. Tội vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng là việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn nhằm thực hiện các hành vi vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây thiệt hại.
1. Căn cứ pháp lý
Tội vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng được quy định tại Điều 224 Bộ luật Hình sự 2015, cụ thể:
Điều 224. Tội vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng
1. Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong những hành vi sau đây, gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Quyết định đầu tư xây dựng không đúng quy định của Luật xây dựng;
b) Lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán, điều chỉnh dự toán, nghiệm thu công trình sử dụng vốn của Nhà nước trái với quy định của Luật xây dựng;
c) Lựa chọn nhà thầu không đủ điều kiện năng lực để thực hiện hoạt động xây dựng;
d) Dàn xếp, thông đồng làm sai lệch kết quả lập dự án, khảo sát, thiết kế, giám sát thi công, xây dựng công trình.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 12 năm:
a) Vì vụ lợi;
b) Có tổ chức;
c) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt;
d) Gây thiệt hại từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
3. Phạm tội gây thiệt hại 1.000.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.
4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Như vậy, đối với tội vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng thì mức phạt tù cao nhất lên đến 20 năm.
2. Cấu thành tội phạm của tội vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng
2.1. Mặt khách thể của tội phạm
Tội vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước về đầu tư xây dựng công trình.
2.2. Mặt khách quan của tội phạm
Tội vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng được thực hiện bằng một trong các hành vi sau:
- Quyết định đầu tư xây dựng không đúng quy định của Luật Xây dựng;
- Lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán, điều chỉnh dự toán, nghiệm thu công trình sử dụng vốn của Nhà nước trái với quy định của Luật xây dựng;
- Lựa chọn nhà thầu không đủ điều kiện năng lực để thực hiện hoạt động xây dựng;
- Dàn xếp, thông đồng làm sai lệch kết quả lập dự án, khảo sát, thiết kế, giám sát thi công, xây dựng công trình.
Các hành vi nêu trên chỉ cấu thành tội phạm nếu gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm. Để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người vi phạm, cần xác định rõ hành vi của người đó đã vi phạm quy định cụ thể nào trong luật Xây dựng năm 2014.
2.3. Mặt chủ thể của tội phạm
Chỉ có thể là những người có chức vụ, quyền hạn trong việc quyết định đầu tư xây dựng; Lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán, điều chỉnh dự toán, nghiệm thu công trình, lựa chọn nhà thầu.
2.4. Mặt chủ quan của tội phạm
Tội vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng được thực hiện với lỗi cố ý.
3. Về hình phạt
Điều 227 quy định 04 khung hình phạt:
- Người phạm tội theo quy định tại khoản 1 thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt từ từ 01 năm đến 05 năm.
- Người phạm tội theo quy định tại khoản 2 thì bị phạt tù từ 03 năm đến 12 năm áp dụng đối với một trong các trường hợp sau: a) Vì vụ lợi; b) Có tổ chức; c) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt; d) Gây thiệt hại từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
- Người phạm tội theo quy định tại khoản 3 thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm áp dụng đối với trường hợp gây thiệt hại từ 1.000.000.000 đồng trở lên.
- Hình phạt bổ sung: ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
