1. Căn cứ pháp lý

Hiệu lực của Bộ luật Hình sự đối với những hành vi phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được quy định tại Điều 6 Bộ luật Hình sự 2015:

Điều 6. Hiệu lực của Bộ luật Hình sự đối với những hành vi phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1. Công dân Việt Nam hoặc pháp nhân thương mại Việt Nam có hành vi phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà Bộ luật này quy định là tội phạm, thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam theo quy định của Bộ luật này.

Quy định này cũng được áp dụng đối với người không quốc tịch thường trú ở Việt Nam.

2. Người nước ngoài, pháp nhân thương mại nước ngoài phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này trong trường hợp hành vi phạm tội xâm hại quyền, lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam hoặc xâm hại lợi ích của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc theo quy định của điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

3. Đối với hành vi phạm tội hoặc hậu quả của hành vi phạm tội xảy ra trên tàu bay, tàu biển không mang quốc tịch Việt Nam đang ở tại biển cả hoặc tại giới hạn vùng trời nằm ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thì người phạm tội có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này trong trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định.

2. Hiệu lực của Bộ luật Hình sự đối với những hành vi phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Điều luật này bao gồm 3 Khoản và cả 3 Khoản này đều có một điểm chung là có thể áp dụng Bộ luật Hình sự chứ không phải là sẽ áp dụng Bộ luật Hình sự. Kỹ thuật lập pháp tại điều này hoàn toàn khác với quy định tại Điều 5. Vấn đề cốt lõi là ở chỗ những hành vi phạm tội tại điều này đều là những hành vi nằm ngoài lãnh thổ của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Bởi vì nằm ngoài nên khả năng áp dụng Bộ luật Hình sự để giải quyết cũng cực kỳ hạn chế vì khả năng cao hành vi đó sẽ được điều chỉnh bởi pháp luật hình sự của một quốc gia nào đó nếu hành vi phạm tội xảy ra trên lãnh thổ của quốc gia vì quốc gia nào cũng đề cao chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia đối với lãnh thổ của mình.

Như vậy tóm tắt lại những trường hợp có thể áp dụng Bộ luật Hình sự trong Điều luật này như sau:

– Chủ thể phạm tội là công dân Việt Nam hoặc pháp nhân thương mại Việt Nam;

– Hành vi phạm tội xâm hại quyền, lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam hoặc của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

– Theo quy định của điều ước quốc tế mà Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên;

Một số lưu ý:

– Công dân Việt Nam hoặc pháp nhân thương mại Việt Nam có hành vi phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm, thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam theo quy định của Bộ luật hình sự.

Ví dụ: A là cán bộ công ty xây dựng thuộc Bộ giao thông vận tải, trong một chuyến công tác tại nước Lào đã vận chuyển 0.7 kg heroin. Khi làm thủ tục tại sân bay thì bị bắt. Như vậy, tuy hành vi này của A là thực hiện ngoài phạm vi lãnh thổ Việt Nam nhưng A vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự Việt Nam.

– Người không quốc tịch thường trú tại nước ta mà phạm tội thì cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Người không quốc tịch là người chưa bao giờ mang quốc tịch của bất kỳ quốc gia nào hoặc người đã thôi quốc tịch nhưng chưa nhập quốc tịch nước khác.

– Người nước ngoài, pháp nhân thương mại nước ngoài phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước Việt Nam có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự trong trường hợp hành vi phạm tội xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam hoặc xâm hại lợi ích của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam hoặc theo quy định của điều ước quốc tế mà nước ta là thành viên.