Các loại hình doanh nghiệp tại Việt Nam: Đặc điểm và thủ tục thành lập

Khi thành lập doanh nghiệp, việc lựa chọn đúng loại hình là một trong những quyết định pháp lý quan trọng nhất. Tại Việt Nam, mỗi loại hình doanh nghiệp có sự khác nhau về số lượng thành viên, trách nhiệm tài sản, khả năng huy động vốn, cơ cấu quản lý và cách thức tổ chức hoạt động. Vì vậy, người thành lập doanh nghiệp nên xác định rõ nhu cầu kinh doanh trước khi lựa chọn.

Theo Luật Doanh nghiệp hiện hành, doanh nghiệp tại Việt Nam được tổ chức theo 5 loại hình phổ biến gồm: công ty TNHH một thành viên, công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty cổ phần, công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân.

Nếu bạn đang tìm hiểu toàn bộ điều kiện, hồ sơ và quy trình đăng ký, có thể xem hướng dẫn tổng hợp về thành lập công ty, doanh nghiệp tại VN Law Firm.

1. Các loại hình doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay

5 loại hình doanh nghiệp có đặc điểm pháp lý khác nhau. Trong đó, công ty TNHH một thành viên phù hợp với cá nhân hoặc tổ chức muốn làm chủ một doanh nghiệp; công ty TNHH hai thành viên trở lên phù hợp với nhóm thành viên có quy mô tương đối nhỏ; công ty cổ phần có ưu thế về khả năng huy động vốn; doanh nghiệp tư nhân có cơ cấu đơn giản nhưng chủ doanh nghiệp chịu trách nhiệm vô hạn; còn công ty hợp danh đề cao sự liên kết và uy tín của các thành viên hợp danh.

1.1. Công ty TNHH một thành viên

Công ty TNHH một thành viên là doanh nghiệp do một cá nhân hoặc một tổ chức làm chủ sở hữu. Đây là loại hình thường được lựa chọn khi chủ sở hữu muốn tự quyết định hoạt động kinh doanh nhưng vẫn giới hạn trách nhiệm tài sản trong phạm vi vốn điều lệ.

• Chủ sở hữu: Một cá nhân hoặc một tổ chức.
• Trách nhiệm tài sản: Chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi vốn điều lệ.
• Huy động vốn: Không được phát hành cổ phần; có thể huy động vốn bằng các hình thức khác theo quy định pháp luật, trong đó có phát hành trái phiếu khi đáp ứng điều kiện.
• Tư cách pháp nhân: Có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Phù hợp với: Cá nhân muốn tự mình kinh doanh hoặc tổ chức muốn thành lập công ty con, công ty do một chủ sở hữu kiểm soát.

Xem thêm: Hồ sơ, thủ tục đăng ký thành lập công ty TNHH một thành viên

1.2. Công ty TNHH hai thành viên trở lên

Công ty TNHH hai thành viên trở lên là loại hình doanh nghiệp có từ 02 đến 50 thành viên. Thành viên có thể là cá nhân hoặc tổ chức và chịu trách nhiệm về các khoản nợ, nghĩa vụ tài sản của công ty trong phạm vi phần vốn đã cam kết góp.

• Số lượng thành viên: Từ 02 đến 50 thành viên.
• Thành viên: Có thể là cá nhân hoặc tổ chức.
• Trách nhiệm tài sản: Thành viên chịu trách nhiệm trong phạm vi phần vốn đã cam kết góp vào công ty.
• Huy động vốn: Không được phát hành cổ phần; có thể huy động vốn bằng các hình thức được pháp luật cho phép.
• Tư cách pháp nhân: Có tư cách pháp nhân.

Phù hợp với: Nhóm cá nhân hoặc tổ chức cùng góp vốn kinh doanh nhưng muốn kiểm soát chặt chẽ việc chuyển nhượng phần vốn góp và cơ cấu thành viên.

Xem thêm: Hồ sơ, thủ tục đăng ký thành lập công ty TNHH hai thành viên trở lên

1.3. Công ty cổ phần

Công ty cổ phần là loại hình doanh nghiệp có vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Đây là loại hình có khả năng huy động vốn linh hoạt và phù hợp với doanh nghiệp có định hướng mở rộng quy mô.

• Số lượng cổ đông: Tối thiểu 03 cổ đông và không hạn chế số lượng tối đa.
• Cổ đông: Có thể là cá nhân hoặc tổ chức.
• Trách nhiệm tài sản: Cổ đông chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn đã góp.
• Huy động vốn: Có khả năng huy động vốn linh hoạt thông qua cổ phần và các hình thức huy động vốn khác theo quy định pháp luật.
• Tư cách pháp nhân: Có tư cách pháp nhân.

Phù hợp với: Doanh nghiệp có nhiều nhà đầu tư, cần huy động thêm vốn hoặc có kế hoạch phát triển quy mô lớn.

Xem thêm: Hồ sơ, thủ tục đăng ký thành lập công ty cổ phần

1.4. Doanh nghiệp tư nhân

Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp.

• Chủ sở hữu: Do một cá nhân làm chủ.
• Trách nhiệm tài sản: Chủ doanh nghiệp chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với mọi hoạt động của doanh nghiệp.
• Huy động vốn: Không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào.
• Tư cách pháp nhân: Không có tư cách pháp nhân.
• Cơ cấu quản lý: Tương đối đơn giản do chủ doanh nghiệp có quyền quyết định đối với hoạt động của doanh nghiệp theo quy định pháp luật.

Phù hợp với: Cá nhân muốn trực tiếp quản lý và quyết định hoạt động kinh doanh, đồng thời chấp nhận chế độ trách nhiệm tài sản vô hạn.

Xem thêm: Hồ sơ, thủ tục thành lập doanh nghiệp tư nhân

1.5. Công ty hợp danh

Công ty hợp danh là loại hình doanh nghiệp có ít nhất 02 thành viên hợp danh cùng là chủ sở hữu chung của công ty. Ngoài thành viên hợp danh, công ty có thể có thành viên góp vốn.

• Thành viên hợp danh: Có ít nhất 02 thành viên và phải là cá nhân.
• Thành viên góp vốn: Có thể là cá nhân hoặc tổ chức.
• Trách nhiệm tài sản: Thành viên hợp danh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình; thành viên góp vốn chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã cam kết góp.
• Huy động vốn: Không được phát hành chứng khoán.
• Tư cách pháp nhân: Có tư cách pháp nhân.

Phù hợp với: Những nhóm thành viên có sự tin tưởng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực đề cao uy tín, chuyên môn và trách nhiệm cá nhân của người hành nghề.

Xem thêm: Hồ sơ, thủ tục đăng ký thành lập công ty hợp danh

2. Bảng so sánh các loại hình doanh nghiệp

Để lựa chọn loại hình phù hợp, có thể so sánh 5 loại hình doanh nghiệp theo số lượng thành viên, trách nhiệm tài sản, tư cách pháp nhân, khả năng huy động vốn và cơ cấu quản lý.

3. Nên chọn loại hình doanh nghiệp nào?

Không có một loại hình doanh nghiệp phù hợp cho tất cả trường hợp. Việc lựa chọn nên dựa trên số lượng người góp vốn, nhu cầu huy động vốn, mức độ chấp nhận rủi ro tài sản và định hướng phát triển của doanh nghiệp.

3.1. Nếu chỉ có một người muốn thành lập doanh nghiệp

Có thể cân nhắc công ty TNHH một thành viên hoặc doanh nghiệp tư nhân. Trong đó, công ty TNHH một thành viên có ưu điểm quan trọng là trách nhiệm tài sản của chủ sở hữu được giới hạn trong phạm vi vốn điều lệ theo quy định pháp luật.

3.2. Nếu có từ 2 đến 50 người cùng góp vốn

Công ty TNHH hai thành viên trở lên thường là lựa chọn phù hợp khi các thành viên muốn cùng sở hữu doanh nghiệp và kiểm soát tương đối chặt chẽ việc chuyển nhượng phần vốn góp.

3.3. Nếu có từ 3 người trở lên và cần huy động vốn

Công ty cổ phần thường phù hợp hơn nếu doanh nghiệp có định hướng mở rộng quy mô, thu hút nhiều nhà đầu tư hoặc cần cơ chế huy động vốn linh hoạt.

3.4. Nếu đề cao uy tín và trách nhiệm cá nhân của thành viên

Công ty hợp danh có thể phù hợp với những nhóm thành viên có mối quan hệ tin tưởng và cùng trực tiếp tham gia hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt trong một số ngành nghề dựa nhiều vào uy tín và chuyên môn của người hành nghề.

4. Thủ tục thành lập doanh nghiệp gồm những bước nào?

Sau khi lựa chọn loại hình, người thành lập doanh nghiệp cần chuẩn bị thông tin, hồ sơ và thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp theo quy định. Về cơ bản, quy trình có thể khái quát thành các bước sau.

Bước 1: Lựa chọn loại hình và chuẩn bị thông tin thành lập

Trước khi lập hồ sơ, cần xác định các thông tin cơ bản như:

• Tên doanh nghiệp;
• Địa chỉ trụ sở chính;
• Ngành, nghề kinh doanh;
• Vốn điều lệ;
• Thông tin chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông;
• Người đại diện theo pháp luật;
• Cơ cấu tổ chức quản lý doanh nghiệp.

Việc xác định đúng loại hình ngay từ đầu giúp lựa chọn bộ hồ sơ và cơ cấu quản trị phù hợp với hoạt động thực tế của doanh nghiệp.

Bước 2: Chuẩn bị và nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp

Thành phần hồ sơ phụ thuộc vào loại hình doanh nghiệp. Thông thường, hồ sơ có thể bao gồm giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp, điều lệ công ty và các tài liệu liên quan đến chủ sở hữu, thành viên, cổ đông, người đại diện theo pháp luật theo từng trường hợp.

Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp được thực hiện theo quy định của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp và hệ thống đăng ký doanh nghiệp hiện hành.

Bước 3: Nhận Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

Sau khi hồ sơ được cơ quan đăng ký kinh doanh kiểm tra và xác định hợp lệ, doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định.

Thời gian giải quyết hồ sơ đăng ký doanh nghiệp được thực hiện theo thời hạn luật định kể từ khi cơ quan đăng ký kinh doanh nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Bước 4: Thực hiện các công việc sau khi thành lập

Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp cần tiếp tục thực hiện các công việc cần thiết để đưa doanh nghiệp vào hoạt động, tùy thuộc vào ngành nghề và tình hình thực tế, như:

• Khắc và quản lý, sử dụng con dấu;
• Đăng ký và sử dụng chữ ký số;
• Mở tài khoản phục vụ hoạt động kinh doanh;
• Thực hiện các thủ tục về thuế, hóa đơn điện tử;
• Đặt và treo biển hiệu tại trụ sở;
• Thực hiện các thủ tục chuyên ngành nếu kinh doanh ngành, nghề có điều kiện.

5. Hồ sơ thành lập doanh nghiệp gồm những gì?

Hồ sơ thành lập doanh nghiệp không hoàn toàn giống nhau giữa các loại hình. Người thành lập cần căn cứ vào loại hình đã lựa chọn để chuẩn bị đúng thành phần hồ sơ.

Ví dụ, hồ sơ của công ty TNHH một thành viên sẽ khác với công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty cổ phần, công ty hợp danh hoặc doanh nghiệp tư nhân.

Do đó, thay vì sử dụng một bộ hồ sơ chung cho tất cả doanh nghiệp, cần xác định chính xác loại hình, chủ sở hữu, thành viên/cổ đông và các thông tin liên quan trước khi lập hồ sơ.

6. Những lưu ý khi lựa chọn loại hình doanh nghiệp

• Không chỉ dựa vào chi phí thành lập: Loại hình doanh nghiệp còn ảnh hưởng đến quản trị, trách nhiệm tài sản và khả năng huy động vốn trong quá trình hoạt động.
• Xác định số lượng người góp vốn: Đây là một trong những căn cứ quan trọng để lựa chọn TNHH một thành viên, TNHH hai thành viên trở lên hay công ty cổ phần.
• Đánh giá nhu cầu huy động vốn: Nếu doanh nghiệp có kế hoạch huy động vốn từ nhiều nhà đầu tư, công ty cổ phần có thể là lựa chọn đáng cân nhắc.
• Quan tâm đến trách nhiệm tài sản: Doanh nghiệp tư nhân và thành viên hợp danh có chế độ trách nhiệm tài sản khác đáng kể so với các loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần.
• Kiểm tra ngành nghề kinh doanh: Một số ngành, nghề có điều kiện yêu cầu doanh nghiệp đáp ứng thêm điều kiện về giấy phép, vốn, nhân sự hoặc cơ sở vật chất.
• Tính đến kế hoạch phát triển lâu dài: Việc lựa chọn loại hình ngay khi thành lập có thể ảnh hưởng đến việc huy động vốn, chuyển nhượng vốn và tổ chức quản lý về sau.

7. Câu hỏi thường gặp về các loại hình doanh nghiệp

8. Dịch vụ thành lập công ty, doanh nghiệp tại VN Law Firm

Nếu bạn chưa xác định được nên thành lập loại hình doanh nghiệp nào hoặc muốn hạn chế sai sót khi chuẩn bị hồ sơ, có thể sử dụng dịch vụ thành lập công ty, doanh nghiệp của VN Law Firm.

VN Law Firm hỗ trợ tư vấn lựa chọn loại hình doanh nghiệp, tên doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh, vốn điều lệ, người đại diện theo pháp luật và chuẩn bị hồ sơ đăng ký doanh nghiệp theo từng trường hợp.

Quy trình hỗ trợ: Tư vấn nhu cầu → lựa chọn loại hình → chuẩn bị hồ sơ → thực hiện thủ tục đăng ký → hỗ trợ các công việc pháp lý liên quan sau thành lập.

Nhanh chóng – Hợp pháp – Chi phí hợp lý.

Lựa chọn loại hình doanh nghiệp là bước quan trọng trước khi tiến hành đăng ký thành lập doanh nghiệp. Công ty TNHH một thành viên, công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty cổ phần, công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân có những ưu điểm, hạn chế và cơ chế chịu trách nhiệm tài sản khác nhau.

Do đó, người thành lập doanh nghiệp nên căn cứ vào số lượng người góp vốn, nhu cầu huy động vốn, mức độ chấp nhận rủi ro tài sản và định hướng phát triển để lựa chọn loại hình phù hợp.

Nếu cần xem đầy đủ điều kiện, hồ sơ, thủ tục và các vấn đề cần chuẩn bị trước khi đăng ký, hãy tham khảo bài viết Thành lập công ty, doanh nghiệp của VN Law Firm.