1. Căn cứ pháp lý
Tội hành nghề mê tín, dị đoan được quy định tại Điều 320 Bộ luật Hình sự 2015:
Điều 320. Tội hành nghề mê tín, dị đoan
1. Người nào dùng bói toán, đồng bóng hoặc các hình thức mê tín, dị đoan khác đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:
a) Làm chết người;
b) Thu lợi bất chính 200.000.000 đồng trở lên;
c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
2. Cấu thành tội phạm của tội hành nghề mê tín, dị đoan
2.1. Khách thể của tội phạm
Là sự xâm phạm đến trật tự xã hội và nếp sống văn minh, lành mạnh XHCN, đồng thời xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của người khác.
2.2. Mặt khách quan của tội phạm
Hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi bói toán, đồng bóng hoặc các hình thức mê tín, dị đoan khác. Người phạm tội lợi dụng sự nhẹ dạ, cả tin, lạc hậu của người khác để phạm tội nhằm thu lợi bất chính. Hành vi phạm tội này được thể hiện cụ thể như sau:
– Bói toán là hành vi đoán, phán chi về hiện tại, quá khứ và tương lai của người khác (không có cơ sở khoa học, chỉ đoán mò theo kinh nghiệm về tâm lý của con người). Việc bói toán thể hiện rất đa dạng: bói bài tây, xem tay, xem tướng, xem chữ ký …
– Đồng bóng là hành vi tổ chức cúng lễ, lên đồng, cầu khấn để được nghe thánh phán. Ngoài ra các hình thức mê tín dị đoan khác như yểm bùa, trừ ma.
Hậu quả nghiêm trọng là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm. Có thể là những thiệt hại nghiêm trọng về tài sản, tính mạng, sức khỏe của người khác. Tuy nhiên, mặc dù chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng nhưng trước đó người hành nghề mê tín dị đoan này đã bị xử lý hành chính về cùng loại hành vi này.
2.3. Mặt chủ quan của tội phạm
Tội phạm được thực hiện với lỗi cố ý gián tiếp.
2.4. Chủ thể của tội phạm
Là người có năng lực TNHS và đạt đủ độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
3. Hình phạt
* Khung cơ bản được quy định tại khoản 1 Điều 320 BLHS cỏ mức phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm. Theo đó, người phạm tội bị xử lý hình sự theo khoản này của điều luật khi có hành vi dùng bói toán, đồng bóng hoặc các hình thức mê tín dị đoan khác gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
* Khung tăng nặng được quy định tại khoản 2 Điều 320 BLHS có mức phạt tù từ ba năm đến mười năm cho trường hợp phạm tội làm chết người hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng khác.
* Khoản 3 quy định về hình phạt bổ sung, theo đó người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ ba triệu đồng đến ba mươi triệu đồng.
