Điều kiện đăng ký kết hôn mới nhất: Độ tuổi, hồ sơ và thủ tục

Điều kiện đăng ký kết hôn là những yêu cầu pháp lý mà nam và nữ phải đáp ứng để được Nhà nước công nhận quan hệ vợ chồng. Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình, nam phải từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên, việc kết hôn phải hoàn toàn tự nguyện, không bị mất năng lực hành vi dân sự và không thuộc trường hợp bị cấm kết hôn. Vậy đăng ký kết hôn cần những giấy tờ gì, thực hiện ở đâu và thủ tục như thế nào?

1. Căn cứ pháp lý về điều kiện đăng ký kết hôn

Điều kiện kết hôn và thủ tục đăng ký kết hôn tại Việt Nam được quy định trong các văn bản pháp luật sau:

• Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 ngày 19/6/2014, được sửa đổi, bổ sung theo quy định pháp luật hiện hành.
• Văn bản hợp nhất số 121/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025 hợp nhất Luật Hôn nhân và gia đình.
• Luật Hộ tịch số 60/2014/QH13.
• Nghị định số 123/2015/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch, cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung.
• Nghị định số 07/2025/NĐ-CP và các quy định pháp luật có liên quan về đăng ký hộ tịch.

Lưu ý: Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16 đã được ban hành nhưng đến ngày 01/03/2027 mới có hiệu lực. Vì vậy, thủ tục đăng ký kết hôn trong năm 2026 vẫn phải đối chiếu với quy định hộ tịch đang có hiệu lực tại thời điểm thực hiện.

2. Điều kiện đăng ký kết hôn mới nhất

Theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nam và nữ kết hôn với nhau phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau đây:

2.1. Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên

Pháp luật Việt Nam quy định độ tuổi kết hôn tối thiểu như sau:

Cách xác định tuổi kết hôn được hiểu là:

• Nam phải bước sang tuổi 20, tức đã đủ 20 tuổi.
• Nữ phải bước sang tuổi 18, tức đã đủ 18 tuổi.

Ví dụ: Một người nam sinh ngày 15/03/2006 thì đến ngày 15/03/2026 mới đủ 20 tuổi và đáp ứng điều kiện về độ tuổi kết hôn. Một người nữ sinh ngày 15/03/2008 thì đến ngày 15/03/2026 mới đủ 18 tuổi.

Trường hợp nam chưa đủ 20 tuổi hoặc nữ chưa đủ 18 tuổi thì không đủ điều kiện đăng ký kết hôn. Việc tổ chức cưới hỏi hoặc được gia đình đồng ý không làm thay đổi quy định về độ tuổi kết hôn.

2.2. Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định

Việc kết hôn phải xuất phát từ ý chí tự nguyện của cả hai bên nam và nữ. Không bên nào được ép buộc, đe dọa, uy hiếp hoặc dùng thủ đoạn để buộc người còn lại phải kết hôn.

Những hành vi bị nghiêm cấm bao gồm:

• Cưỡng ép kết hôn bằng cách đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ hoặc ngược đãi.
• Lừa dối kết hôn nhằm khiến người khác đồng ý xác lập quan hệ hôn nhân trái với ý chí của họ.
• Cản trở việc kết hôn của người có đủ điều kiện kết hôn.
• Yêu sách của cải trong kết hôn nhằm cản trở việc kết hôn tự nguyện.

Việc cha mẹ hoặc người thân tổ chức, mai mối không bị xem là vi phạm nếu cả hai người thực sự tự nguyện đồng ý kết hôn.

2.3. Không bị mất năng lực hành vi dân sự

Theo điểm c khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, người kết hôn không được bị mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật.

Theo Điều 22 Bộ luật Dân sự năm 2015, một người bị mất năng lực hành vi dân sự khi có quyết định của Tòa án trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần xác định người đó mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi và có yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan.

Như vậy, không phải cứ mắc bệnh, khuyết tật hoặc có vấn đề về sức khỏe là đương nhiên không được kết hôn. Cần căn cứ vào tình trạng pháp lý về năng lực hành vi dân sự của người đó.

2.4. Không thuộc trường hợp bị cấm kết hôn

Nam và nữ muốn đăng ký kết hôn phải không thuộc các trường hợp cấm kết hôn theo khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

Các hành vi bị nghiêm cấm liên quan trực tiếp đến việc kết hôn bao gồm:

• Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo.
• Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn hoặc cản trở kết hôn.
• Người đang có vợ hoặc có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác.
• Người chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có vợ hoặc có chồng.
• Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người có quan hệ huyết thống, quan hệ gia đình thuộc trường hợp bị cấm theo quy định pháp luật.

3. Những trường hợp bị cấm kết hôn theo quy định pháp luật

Theo điểm d khoản 1 Điều 8 và khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, các trường hợp kết hôn bị cấm bao gồm:

3.1. Kết hôn giả tạo

Kết hôn giả tạo là việc lợi dụng kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam hoặc nước ngoài, hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc nhằm mục đích khác mà không nhằm xây dựng gia đình.

3.2. Tảo hôn

Tảo hôn là việc lấy vợ, lấy chồng khi một bên hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật.

Cụ thể, nam chưa đủ 20 tuổi hoặc nữ chưa đủ 18 tuổi mà kết hôn được xác định là tảo hôn.

3.3. Cưỡng ép, lừa dối hoặc cản trở kết hôn

Pháp luật nghiêm cấm việc sử dụng hành vi đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi hoặc thủ đoạn gian dối để buộc người khác kết hôn hoặc ngăn cản người có đủ điều kiện kết hôn.

3.4. Người đang có vợ hoặc có chồng kết hôn với người khác

Người đang tồn tại quan hệ hôn nhân hợp pháp không được kết hôn với người khác. Trường hợp đã ly hôn thì phải có bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật trước khi đăng ký kết hôn mới.

Việc một người đã sống ly thân, không còn chung sống với vợ hoặc chồng nhưng chưa ly hôn không làm chấm dứt quan hệ hôn nhân.

3.5. Kết hôn giữa những người có quan hệ huyết thống hoặc quan hệ gia đình bị cấm

Pháp luật cấm kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người sau đây:

• Những người cùng dòng máu về trực hệ.
• Những người có họ trong phạm vi ba đời.
• Cha, mẹ nuôi với con nuôi.
• Người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi.
• Cha chồng với con dâu.
• Mẹ vợ với con rể.
• Cha dượng với con riêng của vợ.
• Mẹ kế với con riêng của chồng.

3.6. Kết hôn giữa những người cùng giới tính

Theo khoản 2 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.

Điều này có nghĩa là pháp luật Việt Nam hiện không thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn và không cấp Giấy chứng nhận kết hôn cho hai người cùng giới tính.

4. Đăng ký kết hôn cần những giấy tờ gì?

Đối với trường hợp đăng ký kết hôn giữa hai công dân Việt Nam cư trú trong nước, hồ sơ đăng ký kết hôn thông thường gồm:

• Tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu quy định; hai bên có thể khai chung trên một tờ khai.
• Giấy tờ tùy thân để xác định thông tin nhân thân của hai bên như căn cước điện tử, thẻ căn cước hoặc giấy tờ hợp lệ khác.
• Thông tin về tình trạng hôn nhân của hai bên. Trường hợp cơ quan đăng ký hộ tịch không khai thác được thông tin từ cơ sở dữ liệu thì người yêu cầu thực hiện việc cung cấp giấy tờ chứng minh theo quy định.

Trong quá trình giải quyết, cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu thông tin trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và các cơ sở dữ liệu có liên quan.

Lưu ý: Không nên mặc định mọi trường hợp đều phải nộp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân bản giấy. Việc khai thác dữ liệu và yêu cầu bổ sung giấy tờ được thực hiện theo quy định hộ tịch đang có hiệu lực và tình trạng dữ liệu thực tế.

5. Thủ tục đăng ký kết hôn mới nhất

Thủ tục đăng ký kết hôn giữa hai công dân Việt Nam cư trú trong nước được thực hiện theo trình tự cơ bản sau:

Bước 1: Chuẩn bị thông tin và hồ sơ đăng ký kết hôn

Hai bên nam và nữ chuẩn bị tờ khai đăng ký kết hôn và giấy tờ cần thiết để chứng minh nhân thân, tình trạng hôn nhân theo yêu cầu của cơ quan đăng ký hộ tịch.

Trước khi nộp hồ sơ, cần kiểm tra các điều kiện kết hôn, đặc biệt là độ tuổi, tình trạng hôn nhân và sự tự nguyện của hai bên.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền

Hai bên thực hiện đăng ký kết hôn tại Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền theo quy định pháp luật về hộ tịch.

Người yêu cầu có thể thực hiện thủ tục theo phương thức trực tiếp hoặc trực tuyến nếu thủ tục và hệ thống dịch vụ công hỗ trợ.

Bước 3: Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra và giải quyết hồ sơ

Cơ quan đăng ký hộ tịch kiểm tra giấy tờ, đối chiếu thông tin của hai bên và xác định việc đáp ứng các điều kiện kết hôn theo quy định.

Nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ và hai bên đủ điều kiện kết hôn, cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc đăng ký kết hôn theo trình tự pháp luật.

Bước 4: Hai bên ký Giấy chứng nhận kết hôn

Khi đăng ký kết hôn, hai bên nam và nữ phải có mặt để xác nhận sự tự nguyện, ký vào Sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận kết hôn theo quy định.

Sau khi hoàn tất thủ tục, mỗi bên được cấp một bản chính Giấy chứng nhận kết hôn.

6. Đăng ký kết hôn ở đâu? Có được đăng ký khác nơi thường trú không?

Đối với việc đăng ký kết hôn giữa hai công dân Việt Nam cư trú trong nước, thẩm quyền đăng ký kết hôn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã theo quy định pháp luật về hộ tịch.

Người dân cần lưu ý:

• Không bắt buộc phải đăng ký kết hôn tại nơi đăng ký thường trú của cả hai bên nếu pháp luật cho phép đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền theo nơi cư trú.
• Có thể đăng ký tại nơi một trong hai bên cư trú theo quy định hiện hành.
• Trường hợp đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài cần xác định đúng thẩm quyền và hồ sơ áp dụng.

Đối với trường hợp kết hôn có yếu tố nước ngoài, người dân cần kiểm tra riêng quy định về thẩm quyền, giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân và các tài liệu do cơ quan nước ngoài cấp.

7. Đăng ký kết hôn mất bao lâu?

Thời gian giải quyết đăng ký kết hôn được xác định theo quy định pháp luật về hộ tịch và thủ tục hành chính đang áp dụng.

Đối với trường hợp đăng ký kết hôn thông thường giữa hai công dân Việt Nam trong nước, thời gian giải quyết có thể được thực hiện ngay trong ngày nếu hồ sơ hợp lệ và đủ điều kiện. Trường hợp cần xác minh thông tin, thời gian giải quyết được thực hiện theo quy định tương ứng.

Đối với trường hợp kết hôn có yếu tố nước ngoài, thời gian giải quyết có thể dài hơn do yêu cầu kiểm tra, xác minh và xử lý các giấy tờ liên quan.

8. Nam nữ sống chung nhưng không đăng ký kết hôn có được công nhận là vợ chồng không?

Theo Điều 9 và Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc kết hôn phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nếu không đăng ký kết hôn theo quy định thì quan hệ này không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng.

Do đó, việc tổ chức đám cưới, sống chung, có con chung hoặc được gia đình, xã hội công nhận không thay thế thủ tục đăng ký kết hôn.

Tuy nhiên, quyền và nghĩa vụ đối với con, quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa hai bên vẫn được giải quyết theo quy định pháp luật có liên quan.

9. Một số lưu ý quan trọng khi đăng ký kết hôn

Để việc đăng ký kết hôn được thực hiện thuận lợi, hai bên cần lưu ý:

• Kiểm tra chính xác ngày, tháng, năm sinh để xác định đủ tuổi kết hôn.
• Đảm bảo cả hai bên đều tự nguyện kết hôn.
• Kiểm tra tình trạng hôn nhân, bảo đảm không đang có vợ hoặc có chồng.
• Cung cấp thông tin nhân thân chính xác và thống nhất với dữ liệu hộ tịch.
• Không sử dụng giấy tờ giả hoặc cung cấp thông tin sai sự thật.
• Hai bên phải có mặt để hoàn tất việc ký và nhận Giấy chứng nhận kết hôn theo quy định.

10. Câu hỏi thường gặp về điều kiện đăng ký kết hôn