Hành nghề công chứng: Điều kiện, thủ tục bổ nhiệm công chứng viên

Hành nghề công chứng là hoạt động nghề nghiệp có điều kiện, được thực hiện bởi công chứng viên tại tổ chức hành nghề công chứng theo quy định của pháp luật. Đây là lĩnh vực có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự, kinh doanh, thương mại, bất động sản và các giao dịch khác.

Vậy muốn hành nghề công chứng cần đáp ứng điều kiện gì? Người có bằng cử nhân luật có được trở thành công chứng viên không? Thời gian đào tạo và tập sự hành nghề công chứng là bao lâu? Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định mới nhất về hành nghề công chứng theo pháp luật Việt Nam.


1. Hành nghề công chứng là gì?

Theo khoản 5 Điều 2 Luật Công chứng số 46/2024/QH15, hành nghề công chứng là việc công chứng viên của một tổ chức hành nghề công chứng thực hiện việc công chứng theo quy định của Luật Công chứng và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Theo đó, công chứng viên là người có đủ tiêu chuẩn theo quy định pháp luật và được Bộ trưởng Bộ Tư pháp bổ nhiệm để hành nghề công chứng, thực hiện một số việc chứng thực theo quy định của pháp luật về chứng thực.

Công chứng là dịch vụ công do công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng thực hiện nhằm chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của giao dịch thuộc trường hợp pháp luật quy định phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng.

Như vậy, không phải bất kỳ cá nhân nào có kiến thức pháp luật hoặc có bằng luật đều được thực hiện hoạt động công chứng. Người thực hiện hoạt động này phải được bổ nhiệm công chứng viên và đáp ứng đầy đủ điều kiện hành nghề theo quy định.


2. Điều kiện hành nghề công chứng

Để được hành nghề công chứng, cá nhân trước hết phải đáp ứng tiêu chuẩn bổ nhiệm công chứng viên và hoàn thành các thủ tục cần thiết để được hành nghề tại tổ chức hành nghề công chứng.

2.1. Tiêu chuẩn bổ nhiệm công chứng viên

Theo Điều 10 Luật Công chứng 2024, người được xem xét bổ nhiệm công chứng viên phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn sau đây:

  • Là công dân Việt Nam không quá 70 tuổi;
  • Thường trú tại Việt Nam, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có phẩm chất đạo đức tốt và bảo đảm sức khỏe để hành nghề công chứng;
  • Có bằng cử nhân luật hoặc thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật;
  • Có thời gian công tác pháp luật từ đủ 03 năm trở lên tại cơ quan, tổ chức sau khi có bằng cử nhân luật hoặc thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật;
  • Tốt nghiệp khóa đào tạo nghề công chứng;
  • Đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự hành nghề công chứng.

Đây là những điều kiện bắt buộc. Việc có bằng cử nhân luật và thời gian công tác pháp luật từ đủ 03 năm trở lên không đồng nghĩa với việc cá nhân đương nhiên được hành nghề công chứng mà còn phải hoàn thành đào tạo nghề, tập sự và đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự.

2.2. Các trường hợp không được bổ nhiệm công chứng viên

Theo Điều 14 Luật Công chứng 2024, các trường hợp không được bổ nhiệm công chứng viên bao gồm:

  • Người không đáp ứng đủ tiêu chuẩn bổ nhiệm công chứng viên theo quy định tại Điều 10;
  • Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; người đã bị kết án về tội phạm do vô ý mà chưa được xóa án tích; người đã bị kết án về tội phạm do cố ý, kể cả trường hợp đã được xóa án tích;
  • Người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;
  • Người bị mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi;
  • Người đang là cán bộ, công chức, viên chức, trừ viên chức của Phòng công chứng; người đang giữ một số chức danh, vị trí công tác trong Quân đội nhân dân và Công an nhân dân theo quy định;
  • Người đang là thừa hành viên, luật sư, đấu giá viên, quản tài viên, tư vấn viên pháp luật, thẩm định viên về giá hoặc đang thực hiện công việc thuộc trường hợp bị hạn chế theo Điều 9 Luật Công chứng;
  • Cán bộ, công chức, viên chức và người thuộc lực lượng vũ trang bị kỷ luật bằng các hình thức được quy định tại Điều 14;
  • Thừa hành viên, luật sư, đấu giá viên, quản tài viên, tư vấn viên pháp luật, thẩm định viên về giá bị miễn nhiệm hoặc bị thu hồi chứng chỉ hành nghề do vi phạm pháp luật mà chưa hết thời hạn 03 năm kể từ ngày quyết định có hiệu lực.

Lưu ý: Quy định về thừa hành viên được áp dụng theo nội dung sửa đổi, thay thế thuật ngữ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Hành nghề công chứng: Điều kiện, thủ tục bổ nhiệm công chứng viên
Hình minh họa. Hành nghề công chứng: Điều kiện, thủ tục bổ nhiệm công chứng viên

3. Đào tạo nghề công chứng

Theo Điều 11 Luật Công chứng 2024, người có bằng cử nhân luật, thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật được đăng ký tham dự khóa đào tạo nghề công chứng tại cơ sở đào tạo nghề công chứng.

3.1. Thời gian đào tạo nghề công chứng

Thời gian đào tạo nghề công chứng được quy định như sau:

  • Thời gian đào tạo thông thường: 12 tháng;
  • Thời gian đào tạo rút ngắn: 06 tháng đối với những đối tượng thuộc trường hợp được quy định tại khoản 3 Điều 11 Luật Công chứng 2024.

Các đối tượng được đào tạo trong thời gian 06 tháng bao gồm một số người có kinh nghiệm công tác pháp luật hoặc chức danh nghề nghiệp chuyên môn như:

  • Người đã có từ đủ 05 năm trở lên làm thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên và một số chức danh pháp lý khác được liệt kê tại khoản 3 Điều 11;
  • Thừa hành viên, luật sư, đấu giá viên đã hành nghề từ đủ 05 năm trở lên;
  • Giáo sư, phó giáo sư chuyên ngành luật hoặc tiến sĩ luật;
  • Người từng giữ một số chức danh chuyên môn cao cấp trong lĩnh vực tư pháp, pháp luật theo quy định.

Sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, người học được cơ sở đào tạo nghề công chứng cấp giấy chứng nhận tốt nghiệp khóa đào tạo nghề công chứng.

3.2. Có được miễn đào tạo nghề công chứng không?

Theo Luật Công chứng 2024, người muốn được bổ nhiệm công chứng viên phải hoàn thành khóa đào tạo nghề công chứng. Luật không còn duy trì cơ chế miễn đào tạo nghề công chứng như quy định trước đây.

Tuy nhiên, một số đối tượng có kinh nghiệm hoặc trình độ chuyên môn pháp luật nhất định được áp dụng thời gian đào tạo rút ngắn còn 06 tháng nếu đáp ứng điều kiện tại khoản 3 Điều 11.


4. Tập sự hành nghề công chứng

Sau khi tốt nghiệp khóa đào tạo nghề công chứng, người có nhu cầu trở thành công chứng viên phải thực hiện tập sự hành nghề công chứng theo quy định tại Điều 12 Luật Công chứng 2024.

4.1. Thời gian tập sự hành nghề công chứng

Thời gian tập sự hành nghề công chứng là 12 tháng, được tính từ ngày quyết định đăng ký tập sự có hiệu lực.

Người tập sự liên hệ với tổ chức hành nghề công chứng đủ điều kiện để tập sự. Trường hợp không liên hệ được tổ chức nhận tập sự thì có thể đề nghị Sở Tư pháp bố trí nơi tập sự theo quy định.

Người tập sự phải đăng ký tập sự tại Sở Tư pháp ở địa phương nơi có tổ chức hành nghề công chứng nhận tập sự.

4.2. Điều kiện của công chứng viên hướng dẫn tập sự

Công chứng viên được phân công hướng dẫn tập sự phải đáp ứng các điều kiện sau:

  • Có từ đủ 02 năm kinh nghiệm hành nghề công chứng trở lên;
  • Không thuộc trường hợp chưa đủ điều kiện hướng dẫn tập sự theo quy định của Luật Công chứng;
  • Thực hiện hướng dẫn và chịu trách nhiệm về các công việc do người tập sự thực hiện theo hướng dẫn của mình.

Tại cùng một thời điểm, một công chứng viên chỉ được hướng dẫn tối đa 02 người tập sự.

4.3. Nội dung tập sự hành nghề công chứng

Trong thời gian tập sự, người tập sự được hướng dẫn các kỹ năng nghề nghiệp và thực hiện những công việc liên quan đến công chứng, chứng thực do công chứng viên hướng dẫn phân công.

Người tập sự phải bảo đảm thời gian tập sự theo ngày, giờ làm việc của tổ chức hành nghề công chứng nhận tập sự và chịu trách nhiệm trước công chứng viên hướng dẫn về những công việc được giao.

4.4. Kiểm tra kết quả tập sự hành nghề công chứng

Sau khi hoàn thành thời gian tập sự, người tập sự được đăng ký tham dự kiểm tra kết quả tập sự hành nghề công chứng.

Trường hợp đạt yêu cầu kiểm tra, người tập sự được cấp giấy chứng nhận kết quả kiểm tra tập sự hành nghề công chứng.

Giấy chứng nhận kết quả kiểm tra tập sự không có thời hạn, trừ trường hợp trong thời hạn 05 năm kể từ ngày được cấp mà người được cấp không đề nghị bổ nhiệm công chứng viên. Khi đó, giấy chứng nhận hết hiệu lực và người có nhu cầu bổ nhiệm phải đăng ký tham dự, đạt yêu cầu kiểm tra lại.


5. Thủ tục bổ nhiệm công chứng viên

Theo Điều 13 Luật Công chứng 2024, người đáp ứng đủ tiêu chuẩn tại Điều 10 và không thuộc trường hợp không được bổ nhiệm theo Điều 14 có quyền đề nghị Bộ trưởng Bộ Tư pháp bổ nhiệm công chứng viên.

Về cơ bản, quá trình trở thành công chứng viên được thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Đáp ứng tiêu chuẩn đầu vào

Cá nhân phải có bằng cử nhân luật, thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật; có thời gian công tác pháp luật từ đủ 03 năm trở lên sau khi có văn bằng luật tương ứng và đáp ứng các tiêu chuẩn khác theo quy định.

Bước 2: Tham gia đào tạo nghề công chứng

Đăng ký và hoàn thành khóa đào tạo nghề công chứng tại cơ sở đào tạo có thẩm quyền. Thời gian đào tạo thông thường là 12 tháng hoặc 06 tháng đối với trường hợp được áp dụng thời gian đào tạo rút ngắn.

Bước 3: Đăng ký và hoàn thành tập sự

Liên hệ tổ chức hành nghề công chứng nhận tập sự, thực hiện đăng ký tại Sở Tư pháp và hoàn thành thời gian tập sự 12 tháng.

Bước 4: Tham dự kiểm tra kết quả tập sự

Đăng ký tham dự kiểm tra kết quả tập sự hành nghề công chứng. Nếu đạt yêu cầu, cá nhân được cấp giấy chứng nhận kết quả kiểm tra tập sự.

Bước 5: Đề nghị bổ nhiệm công chứng viên

Chuẩn bị hồ sơ đề nghị bổ nhiệm và thực hiện thủ tục theo quy định của Chính phủ. Người đủ điều kiện được Bộ trưởng Bộ Tư pháp xem xét, quyết định bổ nhiệm công chứng viên.

Hồ sơ, trình tự và thủ tục bổ nhiệm được thực hiện theo quy định chi tiết tại Nghị định 104/2025/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung có liên quan.


6. Công chứng viên được hành nghề tại đâu?

Theo Điều 19 Luật Công chứng 2024, tổ chức hành nghề công chứng bao gồm:

6.1. Phòng công chứng

Phòng công chứng là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở Tư pháp, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập theo quy định pháp luật.

Phòng công chứng có con dấu và tài khoản riêng, hoạt động theo quy định của pháp luật về công chứng và pháp luật có liên quan.

6.2. Văn phòng công chứng

Văn phòng công chứng là tổ chức hành nghề công chứng được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật Công chứng.

Văn phòng công chứng được tổ chức và hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty hợp danh theo điều kiện, trình tự và thủ tục pháp luật quy định.

Công chứng viên có thể tham gia thành lập, hợp danh hoặc làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc, hợp đồng lao động tại tổ chức hành nghề công chứng theo quy định.


7. Quyền và nghĩa vụ của công chứng viên

Điều 18 Luật Công chứng 2024 quy định quyền và nghĩa vụ của công chứng viên trong quá trình hành nghề.

7.1. Quyền của công chứng viên

Công chứng viên có các quyền cơ bản sau:

  • Được bảo đảm quyền hành nghề công chứng;
  • Thành lập, tham gia thành lập Văn phòng công chứng, tham gia hợp danh vào Văn phòng công chứng hoặc làm việc theo chế độ hợp đồng tại tổ chức hành nghề công chứng;
  • Được công chứng giao dịch theo quy định của pháp luật;
  • Được thực hiện một số việc chứng thực như chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực chữ ký người dịch theo quy định;
  • Đề nghị cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ hoạt động công chứng;
  • Được khai thác, sử dụng thông tin từ các cơ sở dữ liệu theo quy định pháp luật.

7.2. Nghĩa vụ của công chứng viên

Trong quá trình hành nghề, công chứng viên có nghĩa vụ:

  • Tuân thủ các nguyên tắc hành nghề công chứng;
  • Tôn trọng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người yêu cầu công chứng;
  • Chỉ hành nghề tại một tổ chức hành nghề công chứng và bảo đảm thời gian làm việc theo quy định;
  • Hướng dẫn người yêu cầu công chứng thực hiện đúng thủ tục và giải thích rõ quyền, nghĩa vụ, lợi ích hợp pháp, ý nghĩa và hậu quả pháp lý của việc công chứng;
  • Từ chối công chứng đối với giao dịch vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội và các trường hợp khác theo quy định;
  • Giữ bí mật nội dung công chứng, trừ trường hợp được người yêu cầu công chứng đồng ý bằng văn bản hoặc pháp luật có quy định khác;
  • Tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ công chứng hằng năm;
  • Gia nhập và duy trì tư cách hội viên Hội công chứng viên tại địa phương nơi hành nghề;
  • Chịu trách nhiệm trước pháp luật và người yêu cầu công chứng về văn bản công chứng do mình thực hiện.

8. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hành nghề công chứng

Điều 9 Luật Công chứng 2024 quy định những hành vi bị nghiêm cấm đối với công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng và các cá nhân, tổ chức có liên quan.

Một số hành vi đáng chú ý bao gồm:

  • Tiết lộ thông tin về nội dung công chứng trái quy định;
  • Thực hiện công chứng đối với giao dịch có mục đích, chủ thể hoặc nội dung vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội;
  • Công chứng giao dịch liên quan đến tài sản, lợi ích của bản thân hoặc người thân thích thuộc trường hợp bị cấm;
  • Sách nhiễu, gây khó khăn hoặc nhận tiền, lợi ích trái quy định từ người yêu cầu công chứng;
  • Ép buộc cá nhân, tổ chức sử dụng dịch vụ công chứng;
  • Đồng thời hành nghề tại từ 02 tổ chức hành nghề công chứng trở lên;
  • Tham gia quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã ngoài tổ chức hành nghề công chứng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;
  • Cho người khác sử dụng quyết định bổ nhiệm hoặc thẻ công chứng viên của mình;
  • Giả mạo công chứng viên hoặc cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật để yêu cầu công chứng.

Ngoài ra, tổ chức và cá nhân không đủ điều kiện cũng không được cung cấp dịch vụ công chứng hoặc thực hiện các hoạt động đầu tư, góp vốn, liên kết, hợp tác chia lợi nhuận trong hoạt động công chứng trái quy định pháp luật.


9. Công chứng viên có được hành nghề tại nhiều tổ chức công chứng không?

Không. Theo Điều 9 và Điều 18 Luật Công chứng 2024, công chứng viên có nghĩa vụ hành nghề tại một tổ chức hành nghề công chứng và không được đồng thời hành nghề tại hai tổ chức hành nghề công chứng trở lên.

Quy định này nhằm bảo đảm công chứng viên thực hiện đầy đủ trách nhiệm nghề nghiệp, bảo đảm thời gian làm việc và nâng cao chất lượng hoạt động công chứng.


10. Công chứng viên có được làm luật sư hoặc kinh doanh không?

Công chứng viên không được đồng thời hành nghề luật sư, đấu giá viên, quản tài viên, tư vấn viên pháp luật, thẩm định viên về giá và các công việc khác thuộc trường hợp bị hạn chế theo Điều 9 Luật Công chứng 2024.

Bên cạnh đó, công chứng viên không được tham gia quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã ngoài tổ chức hành nghề công chứng; không được thực hiện hoạt động môi giới, đại lý hoặc tham gia chia lợi nhuận trong giao dịch mà mình công chứng.

Do đó, cá nhân đang hành nghề công chứng cần đặc biệt lưu ý các giới hạn về công việc, hoạt động kinh doanh và chức danh nghề nghiệp để tránh vi phạm quy định pháp luật.


11. Công chứng viên có thể bị miễn nhiệm trong những trường hợp nào?

Theo Điều 16 Luật Công chứng 2024, công chứng viên có thể được miễn nhiệm hoặc bị miễn nhiệm trong các trường hợp luật định.

Một số trường hợp đáng chú ý gồm:

  • Công chứng viên có nguyện vọng cá nhân hoặc được chuyển sang công việc khác theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền;
  • Công chứng viên đương nhiên miễn nhiệm khi quá 70 tuổi;
  • Không còn đáp ứng tiêu chuẩn công chứng viên;
  • Không hành nghề công chứng trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày được bổ nhiệm hoặc không hành nghề liên tục từ 12 tháng trở lên, trừ các trường hợp ngoại lệ theo quy định;
  • Bị xử phạt vi phạm hành chính từ 02 lần trở lên về hoạt động hành nghề công chứng trong thời hạn 12 tháng;
  • Hành nghề công chứng khi chưa đủ điều kiện hoặc trong thời gian bị tạm đình chỉ hành nghề;
  • Bị xử lý kỷ luật từ 02 lần trở lên trong thời hạn 12 tháng hoặc bị kỷ luật buộc thôi việc;
  • Bị kết tội bằng bản án đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

Việc miễn nhiệm công chứng viên phải được thực hiện theo đúng thẩm quyền, trình tự và thủ tục pháp luật quy định.

4.9/5 - (919 bình chọn)
Thêm VnLawFirm trên Google
Chọn VnLawFirm làm nguồn ưu tiên trên Google Search. Xem hướng dẫn.

* Khuyến cáo pháp lý: Các quy định pháp luật được tham chiếu trong bài viết có thể đã được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế. Nội dung trên chỉ mang tính chất tham khảo. Để nhận được tư vấn chính xác và phương án tối ưu nhất cho hồ sơ của bạn, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi.


VN LAW FIRM – Tư vấn Pháp lý ⚠️ Đây là số điện thoại tư vấn của VN LAW FIRM (tổ chức tư nhân), KHÔNG PHẢI là số điện thoại của cơ quan Nhà nước hay cơ quan Thuế, KHÔNG hỗ trợ tra cứu giá đất. 🌐 Website: VNLawFirm.vn ✉️ Email: 📞 Phone/Zalo (VN Law Firm): 0782244468 / 0966902248

Đăng ký tư vấn miễn phí

Để lại thông tin, VN Law Firm sẽ liên hệ trong 24h.

✅ Đã gửi thành công! Chúng tôi sẽ liên hệ sớm.
⚠️ Có lỗi xảy ra, vui lòng thử lại.
Xin lưu ý, số điện thoại này: KHÔNG PHẢI của cơ quan nhà nước, cơ quan thuế...
KHÔNG hỗ trợ tra cứu giá đất.
* Xem SỐ ĐIỆN THOẠI BÀN để liên hệ cơ quan thuế/cơ quan nhà nước tại MỤC 1 NỘI DUNG BÀI VIẾT (nếu có). Bạn vẫn muốn tiếp tục gọi?