Hành nghề khảo sát xây dựng: Điều kiện, chứng chỉ hành nghề và năng lực hoạt động

Hành nghề khảo sát xây dựng là hoạt động chuyên môn quan trọng trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án đầu tư xây dựng. Cá nhân, tổ chức tham gia lĩnh vực này cần đáp ứng các yêu cầu về chuyên môn, kinh nghiệm, năng lực thực hiện công việc và chứng chỉ hành nghề theo quy định pháp luật.

Vậy hành nghề khảo sát xây dựng gồm những hoạt động nào? Cá nhân đảm nhận chức danh chủ nhiệm khảo sát cần đáp ứng điều kiện gì? Quy định về chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng hiện nay ra sao? Bài viết dưới đây của VN LAW FIRM sẽ phân tích các quy định cần lưu ý.


1. Căn cứ pháp lý về hành nghề khảo sát xây dựng

Các quy định pháp luật quan trọng điều chỉnh hoạt động khảo sát xây dựng hiện nay bao gồm:

  • Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026;
  • Nghị định số 212/2026/NĐ-CP ngày 17/6/2026 của Chính phủ quy định về điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng;
  • Các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng và văn bản pháp luật có liên quan đến hoạt động khảo sát xây dựng.

Đáng chú ý, từ ngày 01/7/2026, Luật Xây dựng năm 2025 có hiệu lực, đồng thời thay đổi cách thức quản lý điều kiện năng lực hoạt động xây dựng. Do đó, khi xem xét điều kiện hành nghề khảo sát xây dựng cần áp dụng quy định mới, không nên mặc nhiên sử dụng các quy định về chứng chỉ năng lực của tổ chức theo cơ chế trước đây.


2. Hành nghề khảo sát xây dựng là gì?

Khảo sát xây dựng là hoạt động nghiên cứu, đánh giá điều kiện tự nhiên của địa điểm xây dựng và các yếu tố liên quan nhằm cung cấp dữ liệu phục vụ việc lập dự án đầu tư xây dựng, thiết kế, sửa chữa, cải tạo và các hoạt động xây dựng khác.

Theo Điều 21 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, khảo sát xây dựng bao gồm các loại hình sau:

  • Khảo sát địa hình: Thu thập thông tin về địa hình, địa vật, cao độ và các đặc điểm của khu vực xây dựng.
  • Khảo sát địa chất công trình, địa chất thủy văn: Đánh giá đặc điểm địa chất, điều kiện địa chất thủy văn tại khu vực xây dựng phục vụ việc lựa chọn giải pháp thiết kế và thi công.
  • Khảo sát thủy văn: Thu thập, phân tích các thông tin về điều kiện thủy văn có liên quan đến công trình.
  • Khảo sát hiện trạng công trình: Đánh giá tình trạng thực tế của công trình phục vụ việc sửa chữa, cải tạo, nâng cấp hoặc các yêu cầu kỹ thuật khác.
  • Công việc khảo sát khác: Các công việc khảo sát phục vụ hoạt động xây dựng theo yêu cầu của dự án.

Hoạt động khảo sát xây dựng phải được thực hiện phù hợp với mục đích, quy mô, loại và cấp công trình, đồng thời bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật, an toàn và bảo vệ môi trường.

Hành nghề khảo sát xây dựng: Điều kiện, chứng chỉ hành nghề và năng lực hoạt động
Hình minh họa. Hành nghề khảo sát xây dựng: Điều kiện, chứng chỉ hành nghề và năng lực hoạt động

3. Điều kiện hành nghề khảo sát xây dựng đối với cá nhân

Theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025 và Nghị định 212/2026/NĐ-CP, cá nhân đảm nhận chức danh chủ nhiệm khảo sát xây dựng hoặc hành nghề khảo sát xây dựng độc lập phải đáp ứng điều kiện năng lực tương ứng.

3.1. Điều kiện chung để được cấp chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng

Theo Điều 33 Nghị định 212/2026/NĐ-CP, cá nhân đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề phải đáp ứng các điều kiện chung sau:

  • Có đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật; có giấy tờ về cư trú hoặc giấy phép lao động tại Việt Nam đối với người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài theo quy định.
  • Có trình độ chuyên môn phù hợp với lĩnh vực khảo sát xây dựng đề nghị cấp chứng chỉ.
  • Có kinh nghiệm nghề nghiệp phù hợp với hạng và lĩnh vực đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề trong thời hạn 10 năm gần nhất tính đến thời điểm đề nghị cấp chứng chỉ.
  • Đáp ứng yêu cầu về thời gian kinh nghiệm nghề nghiệp tương ứng với từng hạng chứng chỉ.

Về thời gian kinh nghiệm nghề nghiệp, quy định phân chia như sau:

  • Hạng I: Có trình độ đại học chuyên ngành hoặc chuyên môn đào tạo phù hợp và tối thiểu 07 năm kinh nghiệm.
  • Hạng II: Có trình độ đại học chuyên ngành hoặc chuyên môn đào tạo phù hợp và tối thiểu 04 năm kinh nghiệm.
  • Hạng III: Có chuyên ngành hoặc chuyên môn đào tạo phù hợp và tối thiểu 02 năm kinh nghiệm đối với người có trình độ đại học hoặc 03 năm đối với người có trình độ cao đẳng.

3.2. Điều kiện kinh nghiệm đối với từng hạng chứng chỉ

Ngoài điều kiện chung, cá nhân đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng phải đáp ứng yêu cầu về kinh nghiệm thực tế theo Điều 34 Nghị định 212/2026/NĐ-CP.

a) Chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng hạng I

  • Đối với khảo sát địa hình: Đã làm chủ nhiệm khảo sát xây dựng thuộc lĩnh vực đề nghị cấp chứng chỉ đối với ít nhất 01 dự án từ nhóm A trở lên hoặc 02 dự án nhóm B; hoặc 01 công trình từ cấp I trở lên hoặc 02 công trình cấp II.
  • Đối với khảo sát địa chất: Đã làm chủ nhiệm khảo sát xây dựng thuộc lĩnh vực đề nghị cấp chứng chỉ đối với ít nhất 01 công trình từ cấp I trở lên hoặc 02 công trình cấp II.

b) Chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng hạng II

  • Đối với khảo sát địa hình: Đã làm chủ nhiệm khảo sát xây dựng thuộc lĩnh vực đề nghị cấp chứng chỉ đối với ít nhất 01 dự án nhóm B hoặc 02 dự án nhóm C; hoặc 01 công trình cấp II hoặc 02 công trình cấp III.
  • Đối với khảo sát địa chất: Đã làm chủ nhiệm khảo sát xây dựng thuộc lĩnh vực đề nghị cấp chứng chỉ đối với ít nhất 01 công trình cấp II hoặc 02 công trình cấp III.

c) Chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng hạng III

Đã tham gia khảo sát xây dựng thuộc lĩnh vực đề nghị cấp chứng chỉ đối với ít nhất 01 dự án từ nhóm C trở lên hoặc 01 công trình từ cấp III trở lên hoặc 02 công trình cấp IV.

3.3. Phạm vi hành nghề khảo sát xây dựng

Cá nhân được cấp chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng phải hoạt động đúng lĩnh vực và phạm vi được ghi nhận trên chứng chỉ.

Hai lĩnh vực khảo sát xây dựng được cấp chứng chỉ hành nghề gồm:

  • Khảo sát địa hình.
  • Khảo sát địa chất công trình.

Việc cấp chứng chỉ theo từng lĩnh vực giúp xác định rõ chuyên môn và phạm vi công việc mà cá nhân được đảm nhận. Cá nhân không được sử dụng chứng chỉ của lĩnh vực này để thay thế điều kiện hành nghề của lĩnh vực khác.


4. Điều kiện đối với tổ chức hành nghề khảo sát xây dựng

Theo Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, cơ chế quản lý năng lực hoạt động xây dựng đã được điều chỉnh theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh và bãi bỏ yêu cầu về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của doanh nghiệp.

Vì vậy, cần phân biệt điều kiện năng lực của tổ chức với điều kiện chứng chỉ hành nghề của cá nhân. Tổ chức thực hiện khảo sát xây dựng không còn phải đáp ứng yêu cầu cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng theo cơ chế trước đây chỉ để được tham gia hoạt động này.

Tuy nhiên, tổ chức vẫn phải bảo đảm các yêu cầu về năng lực thực tế, nhân sự, thiết bị và chất lượng công việc theo quy định pháp luật và hợp đồng khảo sát xây dựng.

Cụ thể, tổ chức cần lưu ý các nội dung sau:

  • Nhân sự: Bố trí người có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm phù hợp với loại hình khảo sát được giao thực hiện.
  • Chủ nhiệm khảo sát: Bố trí cá nhân có chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng phù hợp để đảm nhận chức danh chủ nhiệm khảo sát theo quy định.
  • Máy móc, thiết bị: Bảo đảm thiết bị khảo sát đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và phù hợp với phương án khảo sát được phê duyệt.
  • Phòng thí nghiệm: Đối với công việc cần thí nghiệm, phải bảo đảm điều kiện sử dụng phòng thí nghiệm phù hợp theo quy định chuyên ngành.
  • Quản lý chất lượng: Có biện pháp kiểm soát chất lượng, quản lý số liệu và bảo đảm kết quả khảo sát chính xác, khách quan.

Như vậy, việc không còn yêu cầu chứng chỉ năng lực của doanh nghiệp không đồng nghĩa với việc tổ chức được miễn các yêu cầu về chuyên môn, nhân lực và chất lượng khi thực hiện khảo sát xây dựng.


5. Quy trình thực hiện khảo sát xây dựng

Để bảo đảm chất lượng và tính pháp lý của công tác khảo sát, hoạt động khảo sát xây dựng cần được triển khai theo trình tự phù hợp với quy định pháp luật và yêu cầu của dự án.

Theo quy định tại Nghị định 212/2026/NĐ-CP và các quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng, quy trình khảo sát xây dựng cơ bản gồm các bước:

Bước 1: Lập và phê duyệt nhiệm vụ khảo sát xây dựng

Nhiệm vụ khảo sát xây dựng xác định mục đích, phạm vi, yêu cầu kỹ thuật, khối lượng công việc dự kiến và thời gian thực hiện khảo sát.

Bước 2: Lập và phê duyệt phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng

Nhà thầu khảo sát xây dựng lập phương án kỹ thuật phù hợp với nhiệm vụ khảo sát đã được phê duyệt. Phương án cần xác định phương pháp khảo sát, thiết bị sử dụng, tiêu chuẩn áp dụng, tiến độ và biện pháp bảo đảm an toàn.

Bước 3: Thực hiện khảo sát xây dựng

Nhà thầu triển khai công việc khảo sát theo phương án kỹ thuật đã được phê duyệt, bảo đảm đúng vị trí, khối lượng, phương pháp và yêu cầu chất lượng.

Bước 4: Nghiệm thu và phê duyệt kết quả khảo sát

Sau khi hoàn thành, nhà thầu lập báo cáo kết quả khảo sát xây dựng. Chủ đầu tư hoặc cơ quan chuẩn bị dự án tổ chức kiểm tra, nghiệm thu và phê duyệt kết quả theo quy định.


6. Yêu cầu đối với kết quả khảo sát xây dựng

Theo Điều 22 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, hoạt động khảo sát xây dựng phải đáp ứng các yêu cầu cơ bản sau:

  • Nhiệm vụ khảo sát và phương án kỹ thuật khảo sát phải phù hợp với loại, cấp công trình, loại hình khảo sát và bước thiết kế.
  • Phương án kỹ thuật khảo sát phải đáp ứng nhiệm vụ khảo sát và tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn được áp dụng.
  • Công tác khảo sát phải được thực hiện theo phương án kỹ thuật đã được phê duyệt, bảo đảm an toàn và bảo vệ môi trường.
  • Kết quả khảo sát phải được lập thành báo cáo, bảo đảm tính trung thực, khách quan và phản ánh đúng thực tế.
  • Kết quả khảo sát phải được kiểm tra, giám sát, nghiệm thu và phê duyệt theo quy định.

Đặc biệt, số liệu khảo sát là cơ sở quan trọng để lựa chọn phương án thiết kế và giải pháp thi công. Vì vậy, nhà thầu khảo sát phải chịu trách nhiệm về chất lượng và tính chính xác của kết quả khảo sát do mình thực hiện.


7. Trách nhiệm của nhà thầu khảo sát xây dựng

Theo Điều 37 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, nhà thầu khảo sát xây dựng có các quyền và trách nhiệm đáng chú ý sau:

7.1. Quyền của nhà thầu khảo sát xây dựng

  • Yêu cầu chủ đầu tư và các bên liên quan cung cấp số liệu, thông tin cần thiết theo hợp đồng để thực hiện khảo sát.
  • Từ chối thực hiện các yêu cầu nằm ngoài phạm vi hợp đồng xây dựng.
  • Thuê nhà thầu phụ thực hiện công việc khảo sát theo quy định của hợp đồng xây dựng.
  • Thực hiện các quyền khác theo hợp đồng và quy định pháp luật có liên quan.

7.2. Nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà thầu khảo sát xây dựng

  • Thực hiện đúng yêu cầu khảo sát xây dựng theo quy định pháp luật và hợp đồng đã ký kết.
  • Đề xuất bổ sung nhiệm vụ khảo sát khi phát hiện yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến giải pháp thiết kế.
  • Chịu trách nhiệm về kết quả khảo sát và chất lượng công việc khảo sát do mình thực hiện.
  • Chịu trách nhiệm quản lý chất lượng khảo sát của nhà thầu phụ và kết quả khảo sát do nhà thầu phụ thực hiện.
  • Bồi thường thiệt hại khi thực hiện không đúng nhiệm vụ khảo sát, sử dụng thông tin, tài liệu, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật không phù hợp hoặc vi phạm hợp đồng xây dựng.

8. Một số lưu ý khi hoạt động trong lĩnh vực khảo sát xây dựng

Cá nhân và tổ chức tham gia hoạt động khảo sát xây dựng cần lưu ý một số vấn đề sau:

  • Đối với cá nhân: Cần xác định đúng lĩnh vực đề nghị cấp chứng chỉ, bảo đảm chuyên môn đào tạo và kinh nghiệm nghề nghiệp tương ứng.
  • Đối với chủ nhiệm khảo sát: Phải có chứng chỉ hành nghề phù hợp với lĩnh vực khảo sát và đáp ứng điều kiện đảm nhận chức danh theo quy định.
  • Đối với tổ chức: Mặc dù không còn yêu cầu chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng theo cơ chế cũ, tổ chức vẫn phải bố trí nhân sự, thiết bị và nguồn lực đáp ứng công việc.
  • Đối với hồ sơ khảo sát: Cần lưu trữ đầy đủ nhiệm vụ khảo sát, phương án kỹ thuật, số liệu khảo sát, báo cáo kết quả và hồ sơ nghiệm thu.
  • Đối với hợp đồng: Cần quy định rõ phạm vi công việc, trách nhiệm của các bên, tiến độ, chất lượng sản phẩm và trách nhiệm khi phát sinh sai sót.

9. Câu hỏi thường gặp về hành nghề khảo sát xây dựng

Hành nghề khảo sát xây dựng gồm những lĩnh vực nào?

Theo Điều 21 Luật Xây dựng 2025, khảo sát xây dựng gồm khảo sát địa hình; khảo sát địa chất công trình, địa chất thủy văn; khảo sát thủy văn; khảo sát hiện trạng công trình và các công việc khảo sát khác phục vụ hoạt động xây dựng.

Cá nhân hành nghề khảo sát xây dựng có phải có chứng chỉ hành nghề không?

Có. Cá nhân đảm nhận chức danh chủ nhiệm khảo sát xây dựng hoặc hành nghề khảo sát xây dựng độc lập phải đáp ứng điều kiện năng lực và có chứng chỉ hành nghề phù hợp theo quy định tại Luật Xây dựng 2025 và Nghị định 212/2026/NĐ-CP.

Chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng có mấy hạng?

Chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng được phân thành 03 hạng: hạng I, hạng II và hạng III. Điều kiện cấp chứng chỉ phụ thuộc vào trình độ chuyên môn, thời gian kinh nghiệm và kinh nghiệm thực tế của cá nhân.

Tổ chức khảo sát xây dựng có phải xin chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng không?

Không. Theo cơ chế của Luật Xây dựng 2025 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, yêu cầu về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của doanh nghiệp đã được bãi bỏ. Tuy nhiên, tổ chức vẫn phải bảo đảm năng lực thực tế, nhân sự, thiết bị và các điều kiện chuyên môn cần thiết để thực hiện công việc khảo sát.

Cá nhân có chứng chỉ hành nghề khảo sát địa hình có được thực hiện khảo sát địa chất công trình không?

Không mặc nhiên được. Chứng chỉ hành nghề được cấp theo lĩnh vực chuyên môn cụ thể. Cá nhân phải có chứng chỉ phù hợp với lĩnh vực khảo sát đảm nhận.

Điều kiện kinh nghiệm để được cấp chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng hạng III là gì?

Cá nhân phải có chuyên môn đào tạo phù hợp, tối thiểu 02 năm kinh nghiệm đối với trình độ đại học hoặc 03 năm đối với trình độ cao đẳng, đồng thời đã tham gia khảo sát thuộc lĩnh vực đề nghị cấp chứng chỉ đối với ít nhất 01 dự án từ nhóm C trở lên, 01 công trình từ cấp III trở lên hoặc 02 công trình cấp IV.

Nhà thầu khảo sát xây dựng có phải chịu trách nhiệm về kết quả khảo sát không?

Có. Nhà thầu khảo sát phải chịu trách nhiệm về kết quả và chất lượng khảo sát do mình thực hiện, bao gồm cả việc quản lý chất lượng khảo sát của nhà thầu phụ. Trường hợp gây thiệt hại do thực hiện không đúng nhiệm vụ hoặc vi phạm hợp đồng, nhà thầu phải bồi thường theo quy định.

Văn bản nào quy định điều kiện hành nghề khảo sát xây dựng hiện nay?

Các văn bản quan trọng gồm Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Nghị định 212/2026/NĐ-CP. Đây là các căn cứ cần tham khảo khi xác định điều kiện chuyên môn, kinh nghiệm và chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng từ ngày 01/7/2026.

4.7/5 - (905 bình chọn)
Thêm VnLawFirm trên Google
Chọn VnLawFirm làm nguồn ưu tiên trên Google Search. Xem hướng dẫn.

* Khuyến cáo pháp lý: Các quy định pháp luật được tham chiếu trong bài viết có thể đã được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế. Nội dung trên chỉ mang tính chất tham khảo. Để nhận được tư vấn chính xác và phương án tối ưu nhất cho hồ sơ của bạn, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi.


VN LAW FIRM – Tư vấn Pháp lý ⚠️ Đây là số điện thoại tư vấn của VN LAW FIRM (tổ chức tư nhân), KHÔNG PHẢI là số điện thoại của cơ quan Nhà nước hay cơ quan Thuế, KHÔNG hỗ trợ tra cứu giá đất. 🌐 Website: VNLawFirm.vn ✉️ Email: 📞 Phone/Zalo (VN Law Firm): 0782244468 / 0966902248

Đăng ký tư vấn miễn phí

Để lại thông tin, VN Law Firm sẽ liên hệ trong 24h.

✅ Đã gửi thành công! Chúng tôi sẽ liên hệ sớm.
⚠️ Có lỗi xảy ra, vui lòng thử lại.

Liên quan Bài viết

Không có nội dung nào
Xin lưu ý, số điện thoại này: KHÔNG PHẢI của cơ quan nhà nước, cơ quan thuế...
KHÔNG hỗ trợ tra cứu giá đất.
* Xem SỐ ĐIỆN THOẠI BÀN để liên hệ cơ quan thuế/cơ quan nhà nước tại MỤC 1 NỘI DUNG BÀI VIẾT (nếu có). Bạn vẫn muốn tiếp tục gọi?