1. Cơ sở pháp lý
Quyền sống, quyền được an toàn về sức khỏe, quyền được tôn trọng về danh dự, nhân phẩm, quyền về tài sản của cá nhân là những quyền con người cơ bản được ghi nhận trong các văn kiện quốc tế về quyền con người và Hiến pháp năm 2013. Tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của cá nhân; danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân là đối tượng bảo vệ không chỉ của pháp luật hình sự mà còn là đối tượng bảo vệ của pháp luật tố tụng hình sự. Khác với Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 ngoài việc quy định về bảo hộ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tài sản của cá nhân còn quy định về bảo hộ danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân. Khi đã là chủ thể của trách nhiệm hình sự thì trong hoạt động tố tụng hình sự, các pháp nhân thương mại cũng có khả năng trở thành nạn nhân của những hành vi trái pháp luật xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của họ.
2. Nội dung của nguyên tắc
Điều 11 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định nguyên tắc bảo hộ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của cá nhân; danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân với nội dung sau:
– Mọi người có quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản.
– Mọi hành vi xâm phạm trái pháp luật tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của cá nhân; xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân đều bị xử lý theo pháp luật.
– Công dân Việt Nam không thể bị trục xuất, giao nộp cho Nhà nước khác.
Nguyên tắc này là một trong những nguyên tắc cụ thể hóa quyền con người, quyền cá nhân trong tố tụng hình sự, không chỉ góp phần vào việc bảo vệ quyền con người, quyền cá nhân mà còn góp phần bảo hộ danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân trong tố tụng hình sự. Việc thực hiện nguyên tắc này góp phần duy trì và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Khi xã hội càng phát triển thì nguyên tắc này càng phải được tôn trọng hơn. Việc quy định nguyên tắc này thể hiện sự tiến bộ, văn minh và dân chủ của pháp luật, góp phần bảo vệ các quyền về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của cá nhân; danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân trước sự xâm hại của tội phạm và được tôn trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.
