1. Tỷ suất giá trị thặng dư
Tỷ suất giá trị thặng dư (m’) là tỷ lệ phần trăm giữa số lượng giá trị thặng dư (m) với tư bản khả biến (v) và được tính bằng công thức:
| m’ | = | m | x100% |
| v |
Công thức tính tỷ suất giá trị thặng dư còn có dạng:
| m’ | = | t’ | x100% |
| t |
Trong đó:
– t là thời gian lao động tất yếu
– t’ là thời gian lao động thặng dư
Tỷ suất giá trị thặng dư phản ánh trình độ bóc lột của nhà tư bản đối với công nhân làm thuê.
2. Khối lượng giá trị thặng dư
Khối lượng giá trị thặng dư (M) là số lượng giá trị thặng dư mà nhà tư bản thu được trong một thời gian sản xuất nhất định và được tính bằng công thức:
M = m’ . V hoặc
| M | = | m | x V(1) |
| v |
Trong đó: V là tổng tư bản khả biến được sử dụng trong thời gian trên.
Khối lượng giá trị thặng dư tỷ lệ thuận với cả hai nhân tố m’ và V.
